Makale metnine geç
Hukuki Bilgilendirmeler

001 / İş ve Çalışma Hayatı

İşe iade davası nasıl açılır?

İş sözleşmesinin işveren tarafından sona erdirilmesinden sonra işe iade sürecinde zorunlu arabuluculuk, dava açma süreleri ve yargılama aşamalarına ilişkin genel bilgiler.

Güncelleme 8 dk okuma Genel bilgilendirme

Kısa cevap

İşe iade sürecinde fesih bildiriminin ardından kanunda öngörülen süre içinde zorunlu arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanamazsa dava süresi ayrıca takip edilmelidir.

01

İşe iade davası nedir?

İşe iade davası, iş sözleşmesi işveren tarafından sona erdirilen işçinin, feshin geçerli bir sebebe dayanmadığını ileri sürerek feshin geçersizliğinin tespitini talep ettiği davadır. Dava, işçinin çalışma ilişkisinin devamına yönelik bir güvence mekanizması olarak düzenlenmiştir.

Uygulamada bu talep, tek başına bir tazminat istemi olarak değil, feshin geçersizliği ve buna bağlı sonuçlar bakımından bir bütün olarak değerlendirilir. Mahkemenin feshi geçersiz bulması halinde, işçinin işe iadesine ve kanunda öngörülen tazminat kalemlerine ilişkin hüküm birlikte kurulur.

Not

İş güvencesi hükümleri, iş ilişkisinin niteliğine ve işyerindeki çalışan sayısına göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle sürecin başında iş ilişkisinin bu kapsamda olup olmadığının incelenmesi gerekir.

02

Kimler işe iade talebinde bulunabilir?

İş güvencesi hükümlerinden yararlanabilmek için genel olarak aşağıdaki koşulların birlikte değerlendirilmesi gerekir:

  • İş ilişkisinin belirsiz süreli bir iş sözleşmesine dayanması
  • İşçinin aynı işverene ait işyerinde belirli bir kıdeme sahip olması
  • İşyerinde çalışan sayısının kanunda öngörülen eşiği aşması
  • Feshin işveren tarafından yapılmış olması
  • İşçinin işletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekili konumunda bulunmaması

Bu koşulların her biri somut olayın belgeleri üzerinden ayrıca değerlendirilir. Özellikle çalışan sayısı ve kıdem hesabı bakımından, aynı işverene ait diğer işyerlerinin de dikkate alınıp alınmayacağı tartışma konusu olabilmektedir.

03

Zorunlu arabuluculuk

İşe iade taleplerinde arabuluculuğa başvurulması kural olarak dava şartıdır. Arabuluculuk sürecine başvurulmadan doğrudan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilebilir.

Başvuru, kural olarak fesih bildiriminin işçiye tebliğinden itibaren bir ay içinde yapılır. Süreç sonunda taraflar anlaşabilir; anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve dava yolu açılır.

01 Arabuluculuk başvurusu 1 ay

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren arabuluculuk bürosuna başvuru için öngörülen süre.

02 Dava açma 2 hafta

Anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın düzenlenmesinden itibaren dava için öngörülen süre.

03 İşe başlatma talebi 10 iş günü

Kararın kesinleşmesinin tebliğinden itibaren işçinin işverene başvurması için öngörülen süre.

Dikkat

Süreler hak düşürücü nitelikte olabildiğinden, başvurunun hangi tarihten itibaren işlemeye başladığı belirleyicidir. Tebliğ tarihi, fesih bildiriminin şekli ve tebligatın usulüne uygunluğu bu bakımdan ayrıca incelenmelidir.

04

İşe iade davası açma süresi

Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamaması halinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılması gerekir. Dava dilekçesine son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği eklenir.

Süreç haritası
BaşvuruSüreMerci
Arabuluculuk başvurusu1 ayArabuluculuk bürosu
İşe iade davası2 haftaİş mahkemesi
İşe başlatma talebi10 iş günüİşveren
İşe başlatma1 ayİşveren

Tablodaki süreler genel çerçeveyi göstermek amacıyla verilmiştir. Sürelerin başlangıç anı ve hesaplanma biçimi, dosyadaki belgelere ve fesih bildiriminin yapılış şekline göre değişebilir.

05

Mahkeme hangi hususları inceler?

Yargılamada öncelikle iş ilişkisinin iş güvencesi kapsamında olup olmadığı, ardından feshin geçerli bir sebebe dayanıp dayanmadığı incelenir. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü kural olarak işverendedir.

Sıklıkla incelenen başlıklar

  • Fesih bildiriminin yazılı yapılıp yapılmadığı ve sebebin açık şekilde gösterilip gösterilmediği
  • İşçiden savunma alınmasının gerekip gerekmediği ve alınmışsa usulü
  • Feshin son çare olması ilkesine uyulup uyulmadığı
  • İşletmesel karar bulunuyorsa kararın tutarlı biçimde uygulanıp uygulanmadığı
  • Aynı dönemde yeni işçi alımı yapılıp yapılmadığı

Bu başlıklar bakımından tanık beyanları, özlük dosyası, bordrolar, işyeri yazışmaları ve varsa disiplin kayıtları birlikte değerlendirilir.

06

Davanın kabul edilmesi halinde ne olur?

Mahkemenin feshi geçersiz bularak işe iadeye karar vermesi, işçinin kendiliğinden işbaşı yapacağı anlamına gelmez. Kararın kesinleşmesinin ardından işçinin kanunda öngörülen süre içinde işverene başvurması gerekir.

İşveren, süresinde yapılan başvuru üzerine işçiyi bir ay içinde işe başlatabilir. Başlatmaması halinde ise kararda birlikte hükmedilen tazminat kalemleri gündeme gelir.

Not

İşçinin süresinde başvuru yapmaması halinde, işverence yapılmış olan fesih geçerli bir feshin sonuçlarını doğurabilir. Bu nedenle karar sonrası aşama, yargılama kadar dikkat gerektirir.

07

İşe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre

İşe iade kararında, işverenin işçiyi işe başlatmaması ihtimaline karşı bir işe başlatmama tazminatı belirlenir. Tazminatın miktarı, işçinin kıdemi ve feshin özellikleri dikkate alınarak kanunda öngörülen alt ve üst sınırlar arasında takdir edilir.

Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar işçinin çalıştırılmadığı sürenin bir kısmı için boşta geçen süre ücreti ve bu süreye ilişkin diğer haklar hüküm altına alınır. İşe başlatılma halinde daha önce ödenmiş olan kıdem ve ihbar tazminatı bu alacaklardan mahsup edilir.

Bu kalemlerin hesabı, ücretin giydirilmiş brüt tutarı üzerinden yapılır ve dosyadaki ücret tespitine göre değişir. Hesaplama farkları uygulamada sıkça uyuşmazlık konusu olmaktadır.

08

Sık sorulan sorular

İşe iade davası ne kadar sürer?

Süre; mahkemenin iş yoğunluğuna, dinlenecek tanık sayısına ve dosyanın kanun yolu incelemesinden geçip geçmeyeceğine göre değişir. İlk derece yargılamasının yanında istinaf aşaması da ayrıca dikkate alınmalıdır.

İşe iade davası kazanılırsa doğrudan işe dönülür mü?

Hayır. Mahkeme feshin geçersizliğine karar verse dahi işverenin işçiyi fiilen çalıştırma zorunluluğu bulunmaz. İşçinin süresinde başvurması, işverenin ise başlatıp başlatmama yönünde tercihte bulunması söz konusudur.

Arabulucuya gitmeden dava açılabilir mi?

İşe iade taleplerinde arabuluculuk kural olarak dava şartıdır. Başvuru yapılmadan açılan dava usulden reddedilebilir; bu durumda süreler bakımından hak kaybı riski doğabilir.

İşveren işe başlatmazsa ne olur?

Süresinde işe başlatmama halinde, kararda belirlenen işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süreye ilişkin ücret ve diğer haklar gündeme gelir. Kıdem ve ihbar tazminatı bakımından fark hesabı da yapılabilir.

Genel bilgilendirme

Bu içerik genel nitelikte bilgilendirme amacı taşır. Her somut uyuşmazlık kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Bu yazının okunması avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz.

İlgili bilgilendirmeler İş ve Çalışma Hayatı

002 Kıdem tazminatı hangi hallerde alınır? İş ve Çalışma Hayatı 003 Fazla mesai ücreti nasıl ispatlanır? İş ve Çalışma Hayatı 005 İş kazası sonrasında hangi hukuki yollar gündeme gelir? İş ve Çalışma Hayatı İş ve Çalışma Hayatı alanındaki tüm yazılar

Değerlendirme

Somut durumunuz farklı olabilir.

Her uyuşmazlık kendi belgeleri, tarihleri ve tarafları bakımından ayrıca değerlendirilir.